نقدی علمی بر کنفرانس تحلیل کسب و کار به روایت دانشگاه تهران
چرا از تحلیل کسب و کار استوکیومتریک، فاصله گرفتیم؟!
- تحلیل کسب و کار استوکیومتریک چیست؟
در تحلیل کسب وکار استوکیومتریک (Stoichiometric Business Analysis) به دنبال بررسی عناصر و اجزای سازندۀ تسک ها و فرآیندهای تحلیل کسب و کار هستیم. افزونه ای (Plugin) به آن اضافه نمی گردد و مدرس و مخاطب سعی می کند تمام اجزا و عناصر تحلیل کسب و کار را بررسی نمایند.
وقتی رسالت واقعی تحلیل کسب و کار، پیدا کردن مشکلات و یافتن راهکار برای آنها است، طبیعی به نظر می رسد که مشکلات را به صورت پویا بررسی و ریشه یابی نماییم. خطای راهبردی اینجاست که شما به جای آنکه راهکار وارد نمایید دارید به تحلیل کسب و کار، پلاگین می افزایید. برخی پلاگین های تحلیل کسب و کار که در این کنفرانس نیز به چشم می خورد عبارتند از :
- مدیریت پروژه: سنتی یا چابک
- اقتصاد و تحلیل اقتصادی
- برنامه ریزی و مدیریت استراتژیک
- بورس و فرابورس
- توسعه و شرایط اقتصاد توسعه در ایران
- علم منطق در سازمان ها
- اکوسیستم و تحلیل اکوسیستم
- بهبود فضای کسب و کار
- مدیریت داده و هوش تجاری
- تحول دیجیتال
- بررسی جریان نقدی – مالی شرکت ها و سازمان
- نیروی انسانی داده محور
- …
صاحب این کیبرد، سعی کرده است مسائلی که موضوع سخنرانی اکثریت سخنرانان این کنفرانس بوده است در بالا لیست نماید. آنچه مشهود است، عدم نزدیکی و تقریب موضوعات فوق با سرفصل تحلیل کسب و کار است که توسط سازمانی همچون IIBA رصد، گزارش و ارائه می گردد.
آنچه که به عنوان سخنرانی در بالا دیده می شوند، افزونه های تحلیل کسب و کار هستند نه خود تحلیل کسب و کار. در واقع در موارد فوق، مفهوم تحلیل (Analysis) دیده نمی شود و می توان آنها را گردایه هایی از نطق و نظر و دیدگاه نسبت به کسب و کار دانست که باری به هر جهت، افراد می توانند عقاید و افکار خود را نسبت به کسب و کار وارد نمایند بی آنکه آن کسب و کار را تحلیل کرده باشند.
تحلیل کسب و کار استوکیومتریک می گوید شما باید به عناصر تحلیل کسب و کار رجوع کنید و نه به افزونه های آن. خوب اینک می خواهیم بدانیم عناصر تحلیل کسب و کار چه هستند؟ کتاب BABOK سعی کرده است این عناصر را برای مخاطب بگشاید. این عناصر حدود 120 عدد هستند که می توان بخشی از آن را در شکل زیر نشان داد:
جدول فوق عناصر حوزه دانشی شماره 1 BABOK را ترسیم کرده است. از مخاطبان می خواهم که با بررسی و واکاوی عمیق تر موضوعات کنفرانس فوق، چقدر می توانند نزدیکی و تجانس با عناصر تحلیل کسب و کار در آنها یافت نمایند. وقتی توقع کنفرانس تحلیل کسب و کار را داریم، باید ببینیم عناصر 120 گانۀ تحلیل کسب و کار به روایت BABOK در بین سخنرانان، ارائه دهندگان مقاله و یا پنل های کارگاهی دیده می شود یا خیر؟
- آیا واقعاً کتاب BABOK مطالعه شده است؟
یک کنجکاوی اولیه که پیرامون سخنرانان یا ارائه دهندگان مقاله که اکثریت قریب به اتفاق آنها، هیئت علمی دانشگاه های خیابان های انقلاب – آزادی تهران هستند، وجود دارد این است که آیا اینان، اصولاً کتاب BABOK را مطالعه کرده اند یا خیر؟! شما به کنفرانس تحلیل کسب و کار دعوت هستید نه کنفرانس کسب و کار. این واژۀ تحلیل، کل معادلات را به هم می زند. یا می توان چنین پرسش کرد که چند نفر از این افراد دارای مدارک بین المللی تحلیل کسب و کار مانند CBAP® ، CCBA® ، PBA® یا دیپلم و دیپلم پیشرفتۀ تحلیل کسب و کار از انجمن کامپیوتر بریتانیا (BCS) هستند؟
در دنیا، کنفرانس های تحلیل کسب و کار برگزار می گردد و از دست برقضا، شرکت کنندگان این کنفرانس ها افرادی هستند که دارای مدارک بین المللی تحلیل کسب و کارند و قرار است با شرکت در آنها چند PD یا PDU به دست آورند.
به نظر می رسد اگر با دقت کتاب BABOK و سرفصل های آن مورد بررسی و مداقه قرار می گرفت، می توانستیم موضوعات دلسوزانه تر و کارآمدتری برای سخنرانی و ارائه داشته باشیم. مثلاً با توجه به عناصر همین کتاب، می توانستیم موضوعات زیر را به سخنرانی، پرزنت، کارگاه و یا … تبدیل نماییم:
- نگاهی به سند حاکمیت (Governance) در پروژۀ نرم افزاری با نمونۀ موردی شرکت X
- پیر و پاتالیزم در صنعت نفت: با نمونۀ موردی تحلیل ذینفعان در یک پروژۀ اکتشاف و تولید شرکت Y
- کارگاه طراحی فعالیت های استخراج نیازمندیها با نمونۀ موردی در شرکت Yellow bank
- ارایۀ روش نوین برای اولویت بندی نیازمندیها در شرکت نرم افزاری Z
- کارگاه پیوند دادن برنامه ریزی استراتژیک با سند استراتژی تغییر تحلیل کسب و کار با نمونۀ مورد نانوایی های سنگکی شهرستان چاردانگۀ تهران
- تحلیل قوانین و پالیسی های مالی شرکت نیشکر هفت تپه با عنایت به بخش تحلیل قانون تعریفی و وظیفه ای مندرج در BABOK ویرایش 3
- کارگاه طراحی چک لیست راستی آزمایی (Verification) و اعتبار آزمایی (Validation) نیازمندیها با نمونۀ موردی ماژول حضور و غیاب (Roll Call) شرکت نرم افزاری همکاران سیستم – ساختمان عطار
- بررسی 13 راهکار پیشنهادی برای بهبود فرآیندهای شرکت ارائۀ دهندۀ پهنای باند ثابت ارتباطی (FCP) در شرکت داتک در گسترۀ بهار و تابستان 1402
- چرا صنعت نفت، بسیار از تحلیل کسب و کار تنفر دارد؟ تحلیل جامعه شناختی تنفر و تنافر صنایع نفت و گاز از تحلیل کسب و کار با نمونۀ مورد شرکت انرژی دانا
- تحلیل اقتصاد ریاضی راهکار های ارائه شده در پتروشیمی نوری و تحلیل ارزش بالقوه (Potential Value) هر کدام از آنها
- تحلیل معماری نیازمندیها در شرکت نرم افزاری نوماتک برای ماژول مدیریت قراردادها
- …
نمونه های فوق، پیشنهاداتی هستند که براساس عناصر تحلیل کسب و کار از کتاب BABOK استخراج شده اند. طبعاً این ها همه نمونه هستند و می توان دو صد نمونۀ دیگر به آنها افزود.
- چرا از تحلیل کسب و کار استوکیومتریک، فاصله گرفتیم؟!
واقعاً خود این پرسش، می تواند موضوع یکی از سخنرانی های این کنفرانس باشد. چرا ما از خود تحلیل کسب و کار می گریزیم و به افزونه ها پناه می بریم؟ شما می توانید در این کنفرانس، سخنرانی های جامعه شناختی – فلسفی هم داشته باشید اما باید دقت کرد که باید در راستای عناصر تحلیل کسب و کار باشد. در غیر این صورت، دیگر این کنفرانس تحلیل کسب و کار نیست بل کنفرانس کسب و کار است. اما در کمال تأسف دیده می شود در این کنفرانس، جامعه شناس آورده اند، اقتصاد دادن آورده اند، این ها چه ربطی به تحلیل کسب و کار دارند؟ این ها ربط (Nexus) شان به کسب و کار است نه به تحلیل کسب و کار.
یکی از مشکلات تدریس تحلیل کسب و کار در ایران این است که همگنان تصور می کنند، مطالب تحلیلی به درد مخاطب نمی خورد و بهتر است پس از آنکه مشکلات را شناسایی نمودیم با چند افزونه، راهکارهای آن را پیاده نماییم.
عده ای دیگر تصور می کنند که تحلیل کسب و کار، به بسیاری محض (Pure) و دست نایافتنی است که نمی توان آن را به سمت اجرایی شدن و استقرار دادن پیش برد، پس عطایش را به لقا می بخشند و اینجا نیز شروع به تزریق افزونه (Plugin Injection) می کنند.
این کنفرانس دیگر گذشت و کاریش نمی شود کرد. برای کنفرانس بعدی، اگر BABOK به ویرایش چهارم خود نرسید، TOC آن را پرینت بگیرید و حداقل براساس سرفصل های آن، به تولید محتوا برای سخنرانی، ارائه و یا کارگاه و پنل بنمایید.
