تمهیداتی برای شروع تحلیل کسب و کار در یک خاورمیانۀ PMI  زده !

انجمن مدیریت پروژۀ آمریکا (PMI) به نظر می رسد تنها در ایران تناورده نیست و ظاهراً سرتاسر خاورمیانه را به خویش گرفته است. در جدول زیر سعی کرده ایم تعداد دارندگان مدارک متنوع PMI را در گسترۀ کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا (MENA) از سایت https://www.pmi.org/certifications/certification-resources/registry که مربوط به آمار دارندگان مدارک PMI است، نشان دهیم:

در ابتدا به نظر می رسد که تعداد دارندگان ایرانی مدارک فوق، عدد فوق نباشد و ظاهراً می توان در صحت عدد 650 تردید کرد. برخی دلایل ممکن است به خاطر دور زدن تحریم ها باشد که ایرانی ها با دیگر پاسپورت ها در این سال ها سعی کرده اند که از تلۀ تحریم فرار کرده و مدارک فوق را دریافت نمایند. برآورد ما چیزی حدود دو برابر مقدار فوق است یعنی حدس می زنیم که دارندگان ایرانی مدارک PMI چیزی حدود 1300 نفر باشند.

اما آمار برخی از کشورهای فوق، شگفت انگیز به نظر می آید. کشورهایی مانند عربستان سعودی، امارات، قطر به نسبت جمعیت آنها بالا است. در واقع رکورد دار مدارک فوق در کشورهای خاورمیانه، عربستان سعودی است. چیزی نزدیک به 20 برابر ایران، دارندۀ مدرک دارد. می توان به برخی از این عوامل در زیر در جهت اینکه چرا مدارک فوق در کشور سعودی بیشتر از ایران است، اشاره کرد:

• بالا بردن ارزش واحد ریال سعودی نسبت به دلار در قیاس با ریال ایرانی

• وجود شرکا و فراهم آورندگان آموزشی (Providers) در کشور سعودی و عدم حضور آنها در ایران به دلیل تحریم

• وجود صنایع پروژه محور مانند نفت و گاز در این کشور که بدون تحریم در دنیا مشغول به فعالیت هستند.

به نظر می توان قسمت آخر را کمی بیشتر توضیح داد، در کشورهایی همچون سعودی یا قطر یا حتی امارات، ما با صنایعی روبه رو هستیم که متناسب (Fit) مدیریت پروژه و یا دفتر مدیریت پروژه (PMO) هستند. این صنایع به طرز اجتناب ناپذیری علاقه مند هستند که از رویکردها و متدولوژی های مدیریت پروژۀ PMI استفاده نمایند. در واقع راحت تر بگوییم تا زمانی که لولۀ نفت در خاورمیانه هست، واریزی پول به حساب PMI صورت می گیرد.

دارندگان مدارک جدول فوق چیزی حدود 100 هزار نفر هستند و اگر هر کدام با لحاظ هزینۀ عضویت، هزینه تمدید مدرک به طور میانگین در یک بازۀ 3 ساله، حدود 700 دلار به این انجمن پرداخته باشند، چیزی حدود 70 میلیون دلار به حساب PMI واریز شده است. یعنی به طور برآورد، PMI سالیانۀ حدود 25 میلیون دلار از کشور های خاورمیانه و شمال آفریقا (PMI) درآمد دارد.

انسان اسطوره اندیش خاورمیانه ای که روی طلای سیاه نشسته است، تصور می کند PMBOK ورژن 7 می تواند با سرعت بیشتری نفت را از داخل مخزن هایش بیرون بکشد و کانال سوئز یا خلیج فارس عبور دهد. او فکر می کند که همان سان که آخرین ویرایش این بدنۀ دانشی مزین به چابک است، پس با چابکی و چالاکی شگفت انگیزی می توان نفت را بیرون کشید و به بازارهای جهانی حوالت نمود.

وقتی صحبت از PMO یا دفتر مدیریت پروژه می شود، شما با پایینی ترین بخش سیستمی سازمان تان مواجه هستید. با این وضعیت، شما آن حالت کلی گرا و Holistic را که می خواهد از یک لنز یا دریچه کل سازمان را مشاهده نماید، از دست خواهید داد. آنچه امروزه در ایران یا در اکثر کشورهای خاورمیانه می بینیم چنین دیدگاهی است یا بهتر بگوییم چنین میراثی است که از PMI برای خویش به ارمغان آورده اند.

تحلیل کسب و کار کمک می کند که آن دید از بالا به پایین در سازمان حفظ شود. حتی برای سازمان های نفت و گاز که اصولاً و عموماً کمیت شان در برنامه ریزی استراتژیک لنگ می زند، کارایی خاص خود را دارد. در این سازمان ها به دلیل آنچه به ظاهر همه چیز از قبل مشخص است و یا از دیگر سو افسار همۀ کارها به مدیریت پروژه سپرده شده است، تدوین استراتژی، اهداف کلان (Goal) و یا میانی (Objective) جایگاهی ندارد. در واقع چون اکثر این صنایع، صنایع دولتی و حاکمیتی هستند، تدوین استراتژی ها از قبل توسط رگولاتورها به این سازمان ها عرضه می شوند و سازمان ها سعی می کند در قبل اینگونه استراتـژی های از قبل تحمیل شده، مجموعه ای از ابتکارات (Initiatives) را به کار گیرند و در واقع چنین می شود که آیین سیاسی – عبادی PMO شکل می گیرد.

آنچه از PMO می آموزیم، طراحی در کف سیستم و سازمان است. همچون خانه ای که سقف ندارد و شما در حال دیزاین و طراحی اتاق ها و لابی ساختمان خویش هستید. تحلیل کسب و کار به شما این کمک را می کند که سقف را بسازید، از بالا به پایین شروع کنید و حرکت نمایید. تحلیل کسب و کار به واسطۀ ارتباطی نزدیکی که با استراتـژی دارد، می تواند بهترین ابتکارات را وارد مدار PMO نماید. در واقع موتور PMO به واسطۀ بهترین ابتکاراتی که تحلیل کسب و کار تولید کرده است، قوت بهتر و بالاتری می گیرد و این پروژه ها پس از اتمام قائل هستند که بهترین منفعت را به سازمان شما برگردانند.